| Długość | 185,9 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 3296 km² |
| Uchodzi do | Noteć |
Początek rzeki leży na Pojezierzu Drawskim, przy wsi Zdroje w gminie Połczyn-Zdrój, w granicach Drawskiego Parku Krajobrazowego. Wysokość wypływu — 212 m n.p.m. — notują zgodnie hasła niemieckie i czeskie. Redakcja niemiecka dodaje, że źródlisko sąsiaduje z Ogrodnem (Ravelsberg) w powiecie świdwińskim, i opisuje je jako dolinę pięciu jezior w tej części pojezierza, którą niemieckie piśmiennictwo nazywało Szwajcarią Pomorską. Co do kierunku, w jakim od Połczyna-Zdroju (Bad Polzin) trzeba szukać źródeł, wersje się różnią: rosyjska odmierza mniej więcej siedem kilometrów na południowy wschód, niemiecka mówi po prostu o terenie na południe od miasta.
Za punkt startowy biegu edycje rosyjska i angielska przyjmują niewielkie jezioro Krzywe. Rosyjski opis zwraca przy tym uwagę na położenie wypływu na dziale wodnym rozdzielającym dorzecza Odry i Parsęty — tuż obok zaczyna się bowiem Dębnica, która płynie już do Parsęty.
Pierwsze kilometry wiodą przez rezerwat przyrody Dolina Pięciu Jezior. Polski zestaw obejmuje tu Krzywe, Krąg, Długie, Głębokie i Małe; angielski w miejsce Krzywego wpisuje jezioro Górne, pozostawiając resztę bez zmian. Dalej rzeka mija Żerdno, znane również pod nazwą Srebrne, i wpływa do Drawska. Hasło polskie określa ten akwen jako najgłębszy w województwie zachodniopomorskim, czeskie — jako drugie pod względem głębokości jezioro w Polsce.
Zanim Drawa dotrze do Złocieńca (Falkenburg), w opisach pojawia się Wilczkowo, przy czym wersja polska umieszcza je wśród miejscowości na trasie, a rosyjska wśród przepływanych jezior. Angielskie hasło rozszerza ten fragment o Prosino i Rzepowskie. W Drawsku Pomorskim (Dramburg) koryto rozdziela się na dwie odnogi. Jezioro Krosino (Krössinsee) wymieniają redakcje niemiecka i angielska, umieszczając je jednak w różnych miejscach ciągu — pierwsza przed Lubiem, druga za nim.
Poniżej jeziora Lubie (Großer Lübbesee) rzeka przechodzi przez Wielkie i Małe Dębno, wkracza na Poligon Drawski i mija wieś Prostynię w gminie Kalisz Pomorski. Rosyjska lista jezior tego odcinka obejmuje dodatkowo Zły Łęg oraz Adamowo.
Kolejnym miastem jest Drawno, gdzie mieści się siedziba Drawieńskiego Parku Narodowego. Przez park płynie zarówno sama Drawa, jak i jej dopływ Płociczna, a na trasie leżą jeziora Adamowo i Grażyna. Chroniony obszar rzeka opuszcza w okolicy Starego Osieczna (Hochzeit); niemiecki opis dopowiada, że wchodzi wówczas w piaszczysty teren porośnięty sosną. Nad przeprawą przy Starym Osiecznie biegnie droga krajowa nr 22, prowadzona tędy śladem dawnej Reichsstraße 1.
Na końcowym odcinku koryto wyznacza rozgraniczenie województw wielkopolskiego i lubuskiego. Angielska wersja dorzuca do wykazu nadrzecznych miejscowości Przedborowo. Ujście znajduje się przy Bielicach Nowych, w rejonie Krzyża Wielkopolskiego (Kreuz), poniżej którego Drawa oddaje swoją wodę Noteci. Rosyjskie hasło szacuje szerokość rzeki w dolnym biegu na około piętnaście metrów i wylicza, że 140 ze 186 kilometrów przypada na województwo zachodniopomorskie. Niemiecki infoboks prowadzi tę wodę jeszcze dalej — przez Noteć i Wartę do Odry, a stamtąd do Bałtyku.
Górna Drawa to właściwie łańcuch jezior połączonych meandrującym ciekiem. Rzeka wije się tam wśród lasów i łąk, a jej nurt bywa opisywany jako spokojny, chwilami wręcz leniwy. Rosyjska relacja precyzuje, że w tej części dominuje kierunek zachodni i południowo-zachodni, a dopiero niżej rzeka skręca na południe; niemiecka podsumowuje cały bieg jako przeważnie południkowy.
Wszystko zmienia się poniżej jeziora Lubie. Koryto się wypłyca, woda przyspiesza, dno robi się kamieniste — i rzeka zaczyna przypominać cieki górskie. W obrębie parku narodowego Drawa jest za to szeroka i głęboka, choć nadal wartka, a jej dno usiane jest przeszkodami w postaci powalonych pni. Brzegi wznoszą się tam wysoko i porasta je drzewostan.
Za granicą parku, na ostatnim odcinku do ujścia, nurt ponownie łagodnieje. Rzeka rozlewa się i przybiera cechy typowego cieku nizinnego.
Wymiary rzeki nie są w poszczególnych wersjach identyczne. Redakcje polska i rosyjska operują wartościami 185,9 km oraz 3296,4 km² powierzchni zlewni. Niemiecka, czeska i ukraińska zaokrąglają je do 186 km i 3296 km². Najbardziej odstaje angielska, według której rzeka mierzy 192 km, a jej dorzecze zajmuje 3291 km².
Tylko edycja angielska podaje przy tym średni spadek — 0,61% — oraz przepływ na poziomie 19 m³/s. Ona też nazywa Drawę najdłuższą rzeką Pojezierza Drawskiego i drugim co do wielkości prawobrzeżnym dopływem Noteci. Pod względem podziału fizycznogeograficznego trasa obejmuje Pojezierze Drawskie, Równinę Drawską, a częściowo także Pojezierze Wałeckie i — już przy samym ujściu — Kotlinę Gorzowską.
Polskie hasło porządkuje dopływy według rangi nazw. Do rzek zalicza Człopicę, Koknę, Korytnicę, Mierzęcką Strugę, Płociczną, Pokrętną, Słopicę i Wąsową. W grupie strug znalazły się Bagnica, Drawisko, Drawka, Głęboka, Miedznik, Moczel, Pełknica, Radówka, Sitna, Studzienica, Sucha, Szczuczna oraz Wilżnica. Osobno stoi kanał Prostynia.
Zestawienie angielskie pokrywa się z polskim niemal całkowicie, brakuje w nim jednak Człopicy, a dwie nazwy zapisano odmiennie — Drawsko zamiast Drawiska i Miedzniki zamiast Miedznika.
Rosyjska redakcja segreguje dopływy inaczej, według brzegu. Za największe lewe uznaje Płociczną, Korytnicę i Drawicę, za prawe — Mierzęcką Strugę oraz Koknę. Drawica nie pojawia się przy tym w spisie polskim ani angielskim. Niemiecki infoboks poprzestaje na dwóch prawych dopływach, ale dopisuje im długości: Mierzęcka Struga (Mehrenthiner Fließ) ma tam 45 km, Kokna (Küchenfließ) — 24 km.
Angielska wersja hasła liczy w rzece ponad trzydzieści gatunków ryb. Wymienia wśród nich płoć, okonia, kiełbia, klenia, miętusa, pstrąga, lipienia, brzanę, leszcza, piekielnicę i krąpia. Do rzadkości zalicza troć wędrowną, strzeblę potokową, głowacza białopłetwego oraz certę.
Ta sama edycja odnotowuje ponadto obecność myszołowów, krasnorostów, gąbek, jeżogłówek i rdestnic — zestawienie łączące ptaki, glony, bezkręgowce i rośliny wodne w jednym wyliczeniu.
Ochrona obejmuje Drawę praktycznie od pierwszego metra. Źródła leżą w Drawskim Parku Krajobrazowym, a początkowy odcinek biegnie przez rezerwat przyrody Dolina Pięciu Jezior. Angielskie hasło podaje, że w 1974 roku na trasie rzeki powstał rezerwat Drawa.
Szesnaście lat później, w 1990 roku, utworzono Drawieński Park Narodowy — datę tę potwierdzają zgodnie edycje angielska i niemiecka. Czeska wskazuje park jako jeden z dwóch obiektów, którymi rzeka się wyróżnia, obok jeziora Drawsko. Południowa część szlaku prowadzi przez Puszczę Drawską.
Nad rzeką pracują dwa niewielkie zakłady wodne, opisywane w polskim haśle jako obiekty z przełomu XIX i XX wieku. Starszy z nich, elektrownia Kamienna w Głusku, powstał w 1896 roku.
Drugi znajduje się w Borowie (Alt Springe) i wyposażono go w dwa generatory o łącznej mocy 1 MW; różnica poziomów wody wynosi tam dziewięć metrów. Data uruchomienia zależy od wersji, do której się sięgnie: polska mówi o roku 1917, niemiecka o 1918.
W 2006 roku przebadano wodę w punktach pomiarowo-kontrolnych monitoringu rzeki. Na 104,5 kilometrze od ujścia, poniżej jeziora Lubie, w Żołędowie, przyznano jej trzecią klasę jakości. Taki sam wynik uzyskał punkt oddalony o 50,4 km od ujścia, powyżej miejsca, w którym uchodzi Korytnica — w Bogdance, przy moście Zatom–Niemieńsko.
Osobnym epizodem, opisanym w tej samej części polskiego hasła, jest los rodzimej populacji łososia. Ostatnim ciosem, który ją zniszczył, okazało się odmulanie zbiornika przy elektrowni Kamienna, prowadzone w latach 1982–1983.
Przez ponad cztery stulecia rzeka pełniła funkcję granicy. Od 1368 do 1772 roku rozdzielała Brandenburgię i Polskę, a do czasów reformacji biegła nią również granica biskupstw kamieńskiego i poznańskiego. W okresie pruskim wyznaczała rozgraniczenie Nowej Marchii i zachodniopruskiego okręgu noteckiego — na odcinku od wsi Piaseczno (Blumenwerder) w powiecie szczecineckim aż po ujście.
Liczne jeziora polodowcowe wyrównywały przepływ, dzięki czemu Drawa nadawała się do spławu drewna. Elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm podejmował w 1680 i 1681 roku starania, by uczynić ją żeglowną i ożywić wymianę handlową między Pomorzem Tylnym a Nową Marchią. W XVIII i XIX wieku statki docierały do Starego Osieczna, przy czym pod prąd trzeba je było holować z brzegu.
Angielskie hasło datuje wykorzystanie rzeki jako drogi wodnej na wiek XIV i podaje, że od 1700 roku spławiano nią miód z Drawska do Frankfurtu; żegluga miała się utrzymać do II wojny światowej.
Przeprawa przy Starym Osiecznie zapisała się w historii dwukrotnie. Według niemieckiej relacji gdzieś w jej pobliżu ostatni suwerenny książę Pomorza Gdańskiego Mestwin II przyjął w układzie przy moście na Drawie — po raz drugi — część Pomorza Tylnego w lenno od margrabiów brandenburskich. Tam też rozegrał się jeden z ostatnich militarnych epizodów upadku III Rzeszy.
Trasa spływowa nosi imię ks. kard. Karola Wojtyły i zaczyna się w Czaplinku nad jeziorem Drawsko, gdzie do ujścia pozostaje 173 km. Kończy się w Krzyżu, na 2,4 kilometra. Angielska wersja hasła przypisuje temu patronowi cały odcinek od Czaplinka do Noteci.
Poligon dzieli szlak na dwie odrębne części: północną, prowadzącą przez Drawski Park Krajobrazowy i Pojezierze Drawskie, oraz południową, wiodącą przez Drawieński Park Narodowy i Puszczę Drawską. Na większości długości spływ jest wygodny, z lokalnymi utrudnieniami; wewnątrz parku narodowego bywa miejscami trudny i nabiera cech podgórskich. Na otwartej wodzie jezior Drawsko i Lubie liczyć się trzeba z bocznym wiatrem oraz falą.
Niemiecka redakcja kwituje dzisiejsze znaczenie rzeki krótko — uważa ją za raj dla miłośników sportów wodnych.
Fragment trasy pozostaje całkowicie zamknięty. Polskie hasło wyznacza go między jeziorem Dąbie Wielkie a elektrownią wodną Borowo, wskazując, że rzeka przecina tam zamkniętą część Poligonu Drawskiego. Powód zakazu jest jednoznaczny: to centralny punkt upadku pocisków, a koryta nikt nie oczyszcza z niewybuchów ani innych niebezpiecznych materiałów. Angielska wersja zakreśla tę strefę szerzej — od Lubia po Prostynię.
Poligon nie zamyka jednak rzeki dla wszystkich form aktywności. W 2016 roku na terenie gminy Drawsko Pomorskie odbyła się szósta edycja Mistrzostw w chodzeniu po Drawie, otwartego rajdu przeprawowego dla amatorów, prowadzonego pod prąd.
Angielskie hasło zbiera obiekty, które mija się nad wodą. Najstarszy z nich to zamek drahimski, wzniesiony w 1360 roku przez zakon joannitów, a obecnie pełniący funkcję muzeum. Na trasie znajduje się także czternastowieczna warownia Wedlów.
W pobliżu kempingu w Kotlinie zachowały się bunkry, a na jednym z brzegów, w Moczelach, leży głaz znany jako Wydrzy Głaz.
Zapisy miana rzeki sięgają połowy XIII wieku. Pod rokiem 1251 pojawia się forma Drawa, w 1363 — Drawe, a w latach 1470–1480 zwrot in Drawa. Samego pochodzenia nazwy językoznawcy nie ustalili jednoznacznie.
Wielu badaczy uznaje ją za przedsłowiańską. Argumentem jest zbieżność z nazwą Drawy uchodzącej do Dunaju, z norweską Driwą płynącą koło Oppdal oraz z nazewnictwem europejskich jezior — bałtyckie Drawe pod Morągiem odnotowano w 1303 roku. Wywód prowadzi wtedy od indoeuropejskiego rdzenia *dreu- albo *drou-, oznaczającego bieg i płynięcie, do którego dołączono przyrostek -a.
Konkurencyjna hipoteza sięga po słowiański przymiotnik dravy, odpowiadający polskiemu „szybki” i „gwałtowny”, stosowany również wobec wody; poświadczenia znaleziono dla niego w czeszczyźnie i słowacczyźnie. Zupełnie inaczej rzecz ujmuje edycja niemiecka, wskazująca rdzeń *dʰreybʰ- o znaczeniu „jechać, ciągnąć”, jego germański wariant *drag-a- oraz staroindyjskie dravati, czyli „biec”; na marginesie dodaje, że słowiańskie draga znaczy tyle co „miła”.
Do 1949 roku w obiegu urzędowym funkcjonowała niemiecka Drage; wtedy zastąpiła ją oficjalnie forma Drawa. Czeskie hasło posługuje się obok niej postacią Dráva, a redakcje rosyjska i ukraińska zapisują nazwę jako Драва.
Drawa uchodzi do rzeki Noteć.
Opracowano na podstawie artykułu Drawa (dopływ Noteci) w polskiej Wikipedii oraz jego odpowiedników w Wikipedii niemieckiej, angielskiej, czeskiej, rosyjskiej, ukraińskiej (CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane / infoboks polskiej Wikipedii. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Drawa