| Długość | 159,57 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 1620 km² |
| Uchodzi do | Morze Bałtyckie |
Początek daje Słupi woda sącząca się z torfowisk pod Sierakowską Hutą. Polski opis umieszcza je na Pojezierzu Kaszubskim, mniej więcej dwieście metrów nad poziomem morza; rosyjski precyzuje przynależność administracyjną, wskazując powiat kartuski, i lokuje obszar źródłowy w północno-wschodniej części Pojezierza Pomorskiego.
Wersja niemiecka mówi o tym samym miejscu inaczej. Wskazuje Szwajcarię Kaszubską i rzędną 177 metrów, a w danych tabelarycznych przypisuje źródło do gminy Sierakowice. Różnica ponad dwudziestu metrów między obiema wartościami pozostaje nierozstrzygnięta.
Rzeka bywa opisywana jako ciek przymorski, płynący w środkowej części Pomorza, w granicach województwa pomorskiego. Uchodzi do Bałtyku w Ustce — niemiecka tabela podaje dla ujścia współrzędne 54°35′20″ szerokości północnej i 16°51′10″ długości wschodniej oraz zerową rzędną.
Górny bieg prowadzi przez morenę czołową, której kulminacje sięgają dwustu metrów. Rzeka przechodzi tam przez ciąg jezior: Tuchlińskie, Trzebocińskie, Gowidlińskie i Węgorzyno.
W biegu środkowym podłoże się zmienia. Pojawiają się gliny zwałowe oraz piaszczysto-gliniaste utwory moreny dennej, a dolinę otacza rozległy kompleks leśny.
Poniżej Słupska dno doliny ścielą torfy i glina zwałowa. Ostatnie kilometry przed morzem biegną już przez typowe piaski wydmowe.
Generalny kierunek zmienia się mniej więcej w połowie trasy: w górnej połowie rzeka zmierza na zachód, w dolnej skręca na północny zachód. Niemiecki opis podaje tylko jeden kierunek — północno-zachodni.
Długość figuruje w trzech wersjach i rozbieżności są tu duże. Wartość polska to 159,57 kilometra, rosyjska — 141, niemiecka — zaledwie 137; ta ostatnia liczba powtarza się także w niemieckiej tabeli danych.
Powierzchnia zlewni budzi mniej wątpliwości. Polski opis mówi o 1620 km², niemiecka tabela o 1623 km², a rosyjskie opracowanie zaokrągla wielkość do około 1,6 tysiąca km².
Koryto rozszerza się z siedmiu metrów w partiach źródłowych do czterdziestu w strefie ujściowej. Średni spadek na całej długości wynosi około 1,3 promila.
Przepływ mierzony przy ujściu sięga średnio 15,5 m³/s i tę samą wartość niesie niemiecka tabela wodowskazowa. Rosyjskie opracowanie odwołuje się natomiast do innego posterunku, położonego w dolnym biegu pod Charnowem, i dla wielolecia 1961–1990 podaje 18,2 m³/s.
Sam bieg nie jest ciągiem jednolitego koryta. Polski opis odnotowuje, że rzeka przecina po drodze kilka jezior.
Zlewnia Słupi styka się z czterech stron z innymi systemami. Na zachodzie sąsiaduje z obszarem Wieprzy, na wschodzie z terenami odwadnianymi przez Łebę i Łupawę, na południu z Brdą, a od północy graniczy bezpośrednio z przymorskim zlewiskiem Bałtyku.
W administracyjnym podziale wód dorzecze Słupi przypisano do obszaru dorzecza Wisły. Potwierdza to również niemiecka tabela, która jako jednostkę obszaru dorzecza wskazuje właśnie Wisłę.
Spośród dopływów o podanej długości najdłuższa jest Skotawa, mierząca 44,6 kilometra; wersje niemiecka i rosyjska zgodnie określają ją jako dopływ prawy. Za nią plasują się Kamienica z 30 kilometrami oraz Bytowa z 25 — ta ostatnia uchodzi z kolei za główny dopływ lewy.
Środek zestawienia wypełniają cieki krótsze. Kwacza liczy 21 kilometrów, Glaźna 15, Brodek 14,5, Gnilna 12, Graniczna 10,7, a Kamieniec 9,4 kilometra.
Dla pozostałych polskie źródło nie podaje długości. Do Słupi wpadają jeszcze Krępa, Krzywinka, Przelnica, Strasznica, Stropna, Sucha, Wąsietnica, Żelkowa Woda oraz Parchowska Struga.
Wzdłuż biegu niemiecka tabela wylicza sześć gmin: Sierakowice, Sulęczyno, Parchowo, Kołczygłowy, Dębnicę Kaszubską i Kobylnicę.
Miast są dwa. Większe to Słupsk, leżący na dolnym odcinku, mniejsze — Ustka, u samego ujścia. Rosyjski opis wskazuje tę samą parę jako największe miejscowości nad rzeką.
Wyzyskiwanie energii wody ma tu długą tradycję. W XIX stuleciu, na południe od Słupska, rzeka napędzała trzy duże młyny.
Znaczny spadek w górnym biegu sprawił, że z czasem powstało nad Słupią wiele zakładów czerpiących z siły wody. U progu XX wieku uruchomiono cztery elektrownie wodne: Gałąźnię Małą, Strzegomino w miejscowości Strzegomino, Krzynię oraz Strugę.
Zabudowa hydrotechniczna zmieniła samą geometrię rzeki. Przede wszystkim za sprawą inwestycji w Gałąźni Małej jej bieg uległ skróceniu, a przy okazji przybyły dwa zbiorniki retencyjne — Konradowo i Krzynia.
Ostatni fragment rzeki przestaje być wyłącznie ciekiem. Odcinek ujściowy pełni funkcję akwatorium morskiego portu w Ustce, a jego wody mają status morskich wód wewnętrznych.
Turystyczny szlak kajakowy liczy 125 kilometrów i ciągnie się od Jeziora Gowidlińskiego aż po ujście.
Sześćdziesiąt dwa kilometry między Sulęczynem a Gałąźnią Małą figurują w wykazie górskich szlaków kajakowych. Mieści się w nich Rynna Sulęczyńska, uchodząca za najgłośniejszy pomorski fragment spływu.
Kto chce zejść z głównej trasy, ma trzy możliwości. Spłynąć można również Bytową, Kamienicą albo Skotawą.
Rzeką spłynął w 1964 roku Jan Paweł II. W 2006 roku wzdłuż całego szlaku ustawiono upamiętniające go kamienie.
Park Krajobrazowy Dolina Słupi rozciąga się na północ od Bytowa i na południe od Słupska. W dolinie leży też rezerwat przyrody Buczyna nad Słupią.
Wewnętrzne wody morskie rzeki zamknięte w granicach portu Ustka objęto okresowym obwodem ochronnym. Chroni on troć wędrowną oraz łososia i obowiązuje co roku od 15 września do 31 grudnia, a wędkarstwo sportowe ograniczono wtedy zakazem połowu metodą spinningową na akwenie portowym.
Drugi obwód ma charakter stały i obejmuje samo ujście. Wyznaczono go jako półkole o promieniu pięciuset metrów, zakreślone w stronę otwartego morza od wschodniej głowicy wejścia do usteckiego portu. Połów organizmów morskich jest tam zakazany.
Inspekcja Ochrony Środowiska policzyła, ile metali ciężkich rzeka wynosi do Morza Bałtyckiego. Bilans za 2012 rok otwiera cynk — 3,3 tony.
Dalej w zestawieniu znalazły się ołów i nikiel, po 1,2 tony każdy, następnie miedź z wynikiem 0,9 tony i chrom z 0,5 tony. Najmniej było kadmu: około stu kilogramów.
Rodowód nazwy nie został jednoznacznie rozstrzygnięty, choć dwa tropy prowadzą w to samo miejsce. Pruskie stulpe, zestawiane z litewską rzeką Stulpas, oraz starosłowiańskie stlŭpŭ znaczą tyle co pal, słup, kolumna albo stojak. Nazwa opisywałaby zatem wbite w nurt konstrukcje służące do połowu ryb.
Do 1945 roku obowiązywała urzędowo niemiecka forma Stolpe. Po kaszubsku rzeka nazywa się Słëpiô.
Międzywojenna praktyka nazewnicza była rozdrobniona. Dla biegu dolnego i środkowego, liczonego od jeziora Żukówko, funkcjonowały polskie egzonimy Słupa oraz Słupica.
Powyżej Żukówka, na terenie II Rzeczypospolitej, obok głównej nazwy Słupia używano określeń odcinkowych. Słupica obejmowała fragment ciągnący się do jeziora Pręgożyno, a wyżej, aż po źródła, mówiono Słupska. Jednolitą, urzędową nazwę Słupia ustalono ostatecznie w 1948 roku.
Słupia uchodzi do: Morze Bałtyckie.
Opracowano na podstawie artykułu Słupia (rzeka) w polskiej Wikipedii oraz jego odpowiedników w Wikipedii niemieckiej, rosyjskiej (CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane, a tam gdzie różnią się od cytowanego artykułu — wartości podane w samym artykule. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Słupia