| Długość | 132 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 2132 km² |
| Średni przepływ | 11 m³/s |
| Źródło | Koziegłowy |
| Uchodzi do | Odra |
W piśmiennictwie niemieckim rzeka występuje jako Malapane, czeskie opracowania posługują się formą Malá Pěna, a w językach wschodniosłowiańskich przyjęła się pisownia Mała-Panew. Hasła rosyjskie notują ponadto przestarzały wariant Małapaniew oraz poboczną formę polską Małapiana.
Do szóstego tomu Słownika geograficznego Królestwa Polskiego, obejmującego hasła od Malczyc do Netreby i wydanego w Warszawie w 1885 roku, rzeka weszła pod zapisem Małapanew; opis zajmuje tam stronę 28.
Niemiecka nazwa rzeki odcisnęła się także na nazewnictwie osad. Ozimek nosił przed wojną miano Malapane, tożsame z nazwą samej rzeki.
Rzeka bierze początek nieopodal Koziegłów, na polu rozciągającym się pomiędzy trzema wsiami: Markowicami, Rzeniszowem i Krusinem. Opracowania niemieckie wskazują wprost Krusin w gminie miejsko-wiejskiej Koziegłowy, w sąsiedztwie Myszkowa, i zwracają uwagę na bliskość innego źródliska — początek Brynicy bije stamtąd w odległości około czterech kilometrów.
Nie wszystkie ujęcia lokalizują źródła identycznie. Opis rosyjski umieszcza je na południowy wschód od Woźnik, co rozmija się z wersją wskazującą okolice Koziegłów.
Początkowy fragment biegu przypada jeszcze na Wyżynę Śląską. Zdecydowana większość dalszej trasy mieści się natomiast już w granicach Równiny Opolskiej.
W górnej połowie rzeka zmierza przede wszystkim na zachód, a w dolnej skręca ku północnemu zachodowi; ogólny kierunek jej biegu bywa też zbiorczo określany jako północno-zachodni. Po drodze przecina rozległe kompleksy leśne.
Koniec biegu wypada na wysokości 147 m n.p.m., już na Nizinie Śląskiej. Samo miejsce ujścia opisywane jest jednak różnie. Według jednego ujęcia mieści się ono w północnej części Opola, na terenie dawnej wsi Czarnowąsy; inne wskazuje pogranicze Opola i gminy Dobrzeń Wielki, a jeszcze inne — okolicę wsi Czarnowąsy położonej na północny wschód od miasta. Zaznaczane bywa przy tym, że Czarnowąsy weszły ostatecznie w skład Opola.
Cała trasa rzeki dzieli się między dwa województwa: śląskie na odcinku źródłowym oraz opolskie w dalszej części biegu.
Szczegółowe wyliczenie jednostek, przez które rzeka przepływa, obejmuje powiaty myszkowski, lubliniecki i tarnogórski, następnie strzelecki, oleski i opolski, a na końcu miasto Opole mające prawa powiatu.
Poniżej źródeł rzeka mija Zieloną oraz Kalety, przechodzi przez obszar gminy Tworóg, a potem przez Lubliniec-Kokotek. Dalej na jej trasie leżą Krupski Młyn i Zawadzkie, następnie Kolonowskie, Ozimek oraz Turawa. Wśród miejsc położonych nad wodą wymieniane są także Jedlice i Staniszcze Małe.
Za największe ośrodki nad rzeką uchodzą Ozimek, Zawadzkie i Kalety. Ich dawne nazwy niemieckie to odpowiednio Malapane, Zawadzki oraz Kalet; Kolonowskie funkcjonowało jako Colonnowska, a Krupski Młyn jako Kruppamühle.
Rzekę przecina też ruch kolejowy. Nad korytem przerzucony jest most linii kolejowej nr 301, po której prowadzą przejazdy z Opola do Kluczborka.
Za najważniejsze dopływy uznaje się trzy cieki: Lublinicę, Stołę oraz Ligancję. Rozkładają się one nierówno na oba brzegi — Stoła dochodzi z lewej strony, natomiast Lublinica i Ligancja zasilają rzekę z prawej.
Dwa z nich zachowały w literaturze historyczne nazwy niemieckie: Stole odpowiada Stollenwasser, a Lublinicy — Lublinitzer Wasser.
Zestawienia rosyjskie podają szerszą listę. Obok Lublinicy i Stoły wymieniają w niej Chrząstawę, Leśnicę i Libawę, co daje pięć cieków uznanych za główne.
W dolnej części biegu, na odcinku rozciągającym się między Ozimkiem a Turawą, rzekę spiętrzono. Powstał tam zbiornik retencyjny znany jako Jezioro Turawskie, zasilany właśnie wodami tej rzeki; prace nad nim ukończono w 1939 roku.
Zbiornik przeszedł również zmianę nazwy. W okresie niemieckim nosił miano Hitlersee, a w miejscowym użyciu utrzymywała się forma Hitleszy.
Wykaz elektrowni wodnych na Małej Panwi liczy sześć pozycji, mocno zróżnicowanych pod względem mocy. Najsilniejsza pracuje w Turawie i osiąga 1,8 MW, a druga w kolejności, przypisana Osowcowi i Węgrom, dysponuje mocą 960 kW.
Pozostałe cztery to obiekty wyraźnie mniejsze. W Kolonowskiem moc wynosi 222 kW, w Kolanowicach 130 kW, w Luboszycach 55 kW, a najmniejsza z całej grupy, w Żędowicach, daje 48,5 kW.
Koryto rzeki meandruje, a dno na przeważającej długości jest piaszczyste. W pobliżu ujścia średni przepływ wynosi około 11 m³/s, przy czym w dolnym biegu poziom wody bywa mocno zmienny — największa notowana amplituda jego wahań sięga tam 3,0 metra.
Ocena czystości nie jest jednolita na całej trasie. Wody źródliskowe zaliczano do III klasy, natomiast poniżej Jeziora Turawskiego rzeka bywała klasyfikowana nawet o stopień lepiej, jako drugoklasowa.
Najsłabiej wypadał odcinek środkowy. Na trasie od Kalet po Ozimek zanieczyszczenie uznawano za tak duże, że tamtejsze wody plasowano poza skalą klas. W bilansie całościowym rzeka określana jest jako ciek średnio zanieczyszczony.
Mimo zastrzeżeń co do czystości wód rzeka pozostaje interesująca dla wędkarzy. Decyduje o tym liczebność ryb: wymieniane są duże pogłowia płoci i leszcza, a spośród drapieżników — szczupaka.
W czerwcu 2014 roku w korycie rzeki, na wysokości miejscowości Staniszcze Małe, natrafiono na starą dłubankę. Jej długość sięgała niespełna 3,7 metra.
Wiek znaleziska ustaliły późniejsze badania. Datowanie radiowęglowe metodą C14 wskazało połowę XVIII stulecia, a samo czółno okazało się wydrążone z pojedynczego pnia dębowego.
Zabytek przeszedł następnie konserwację w Muzeum Archeologicznym w Biskupinie, po czym wrócił w rodzinne strony i trafił do lokalnej izby muzealnej w Kolonowskiem.
Z terenów nad rzeką pochodzi też znalezisko znacznie starsze. To naczynie zasobowe kultury przeworskiej, datowane na IV–V wiek, wydobyte w 1937 roku w Turowej.
Mała Panew uchodzi do rzeki Odra.
Opracowano na podstawie artykułu Mała Panew w polskiej Wikipedii oraz jego odpowiedników w Wikipedii niemieckiej, angielskiej, czeskiej, rosyjskiej (CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane / infoboks polskiej Wikipedii. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Mała Panew