| Długość | 99,56 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 2385 km² |
| Uchodzi do | Warta |
Dawniejsza geografia nie rozstrzygnęła jednoznacznie brzmienia hydronimu. W trzynastym tomie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego, wydanym w Warszawie w 1893 roku, hasło o rzece umieszczono pod postacią Widawa, zaznaczając od razu, że mówi się również Widawka, i objaśniając, iż chodzi o prawobrzeżny dopływ Warty; całość zajmuje stronę 286. Oba warianty przywołuje także ukraińskie omówienie rzeki, podczas gdy opisy polski i rosyjski posługują się wyłącznie postacią z przyrostkiem, zapisywaną cyrylicą jako Видавка.
Trzynaście lat wcześniej ta sama encyklopedia wspomniała rzekę mimochodem, przy okazji wsi Chociw w powiecie łaskim, siedziby gminy o tej samej nazwie: osadę umiejscowiono po prostu nad Widawką (tom I, Warszawa 1880, strona 602). Nazwa cieku służyła więc dziewiętnastowiecznym opisom jako punkt orientacyjny, po którym rozpoznawano położenie okolicznych miejscowości.
Rzeka rodzi się we Wzgórzach Radomszczańskich, na terenie gminy Kodrąb, w południowej partii województwa łódzkiego. Poszczególne opisy różnie precyzują to miejsce: ujęcie rosyjskie umieszcza źródła na południowy wschód od samego Kodrębu i podaje dla nich rzędną 240 m n.p.m., natomiast wersja ukraińska wiąże początek biegu z pobliską wsią Antopol.
Od pierwszych kilometrów ciek obiera kierunek północno-zachodni i utrzymuje go jako generalną oś swojego przebiegu aż po miejsce połączenia z Wartą.
Wielkość rzeki podawana jest niejednakowo. Opisy polski i rosyjski przypisują jej 95,8 km, tymczasem wersja ukraińska oraz zestawienie liczbowe towarzyszące tej stronie mówią o 99,56 km — różnica sięga blisko czterech kilometrów i w dostępnym materiale nie została w żaden sposób wyjaśniona. Podobnie rozchodzą się dane o zlewni: 2385 km² według ujęcia polskiego i ukraińskiego, w rosyjskim zaokrąglone do 2,4 tysiąca km².
Ukraiński opis dorzuca dwie wielkości, których pozostałe wersje w ogóle nie notują. Najkrótszy odcinek między początkiem a ujściem mierzy 68,45 km, a stosunek długości koryta do tej prostej, czyli współczynnik krętości, wynosi 1,46. Innymi słowy: przebieg koryta jest blisko półtora raza dłuższy od drogi najkrótszej.
Wkraczając w Kotlinę Szczercowską, koryto układa się w meandry — na tym właśnie odcinku zakola są najwyraźniejsze. Tutaj też rzeka przecina obszary zajęte przez odkrywkową Kopalnię Węgla Brunatnego Bełchatów.
Górnictwo odbija się nie tylko na krajobrazie, ale i na samym zasilaniu cieku. Część niesionej wody tłoczą pompy głębinowe odwadniające wyrobiska bełchatowskie i szczercowskie, a opis rosyjski idzie w tym stwierdzeniu dalej: w górnym biegu to właśnie wypompowywane wody podziemne stanowią główne źródło zasilania rzeki.
Dla przekroju ujściowego obliczono średni przepływ za lata 1951–1990; wyniósł on 13,9 m³/s.
Zdążając ku północnemu zachodowi, Widawka mija Szczerców, dalej Restarzew i Chociw, a w dolnym biegu Rogóźno. Administracyjnie przecina cztery powiaty województwa łódzkiego: radomszczański, bełchatowski, łaski oraz zduńskowolski.
Miejsce ujścia opisy lokalizują nieco inaczej. Wersja rosyjska umieszcza je w okolicy Pstrokoni, ukraińska — obok Zamościa; zgodne są natomiast co do odbiornika, którym jest Warta, sama uchodząca do Odry, wraz z nią należąca do zlewiska Bałtyku. Punkt połączenia leży na wysokości 136 m n.p.m., a więc wyraźnie niżej niż źródłowa rzędna 240 m. Rosyjski opis dodaje, że Widawka trafia jeszcze do górnego biegu Warty.
Po stronie lewej uchodzą Nieciecz, Krasówka i Świętojanka, a także Kręcica oraz Struga Aleksandrowska. Prawobrzeżną grupę tworzą Pilsia, Ścichawka i Jeziorka, dalej Rakówka, Chrząstawka i największa z całego zestawu Grabia, która łączy się z Widawką już w jej dolnym biegu, w rejonie Widawy.
Wersja rosyjska szereguje najważniejsze dopływy zgodnie z biegiem, licząc od źródeł: jako pierwsza pojawia się prawa Rakówka, po niej prawa Pilsia, następnie lewa Krasówka, dalej prawa Chrząstawka, prawa Grabia, a na końcu lewa Nieciecz.
Zapis nazw bywa chwiejny. Rosyjskie ujęcie wymienia lewy dopływ jako Krasowa, choć wersje polska i ukraińska notują Krasówkę, a ukraińska podaje Chrząstawę tam, gdzie pozostałe piszą o Chrząstawce.
Ocena z 2004 roku umieściła wody rzeki w drugiej klasie czystości.
Osobno wyodrębniono fragment biegu o szczególnym statusie rybackim: przestrzeń zamkniętą mostem w Żarze, leżącym w gminie Kluki, oraz mostem w Lubośni na terenie gminy Szczerców, kwalifikuje się jako wody krainy ryb łososiowatych i lipienia.
Stanowi rzeki poświęcono także osobne opracowanie regionalne. A. Lesiński ogłosił rozprawę „Zanieczyszczenie rzeki Widawki" w czwartym numerze trzeciego rocznika periodyku „Na sieradzkich szlakach" z 1987 roku, na stronach 6–9; tekst ten figuruje jako podstawa bibliograficzna zarówno w polskim, jak i w rosyjskim opisie rzeki.
Końcowy fragment doliny objęto ochroną krajobrazową. Rosyjskie ujęcie precyzuje jej zasięg: od Rogóźna aż do ujścia rzeka płynie w granicach regionalnego parku krajobrazowego, którego nazwa — Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki — odwołuje się do międzyrzecza obu tych cieków.
Polski opis wskazuje ten sam park w odsyłaczach tematycznych towarzyszących hasłu o rzece.
Widawka uchodzi do rzeki Warta.
Opracowano na podstawie artykułu Widawka (rzeka) w polskiej Wikipedii oraz jego odpowiedników w Wikipedii rosyjskiej, ukraińskiej (CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane / infoboks polskiej Wikipedii. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Widawka