| Długość | 241 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 5536 km² |
| Uchodzi do | Wisła |
Obok formy polskiej funkcjonuje niemiecka Drewenz, a w starszym użyciu także Drebnitz. W piśmiennictwie rosyjskim i ukraińskim rzeka występuje jako Дрвенца.
Postać pierwotna brzmiała Dravantia i jest derywatem z przyrostkiem -nt- utworzonym od indoeuropejskiego rdzenia drou-(os), którego znaczenie sprowadza się do biegu, toku rzeki. Nazwa mówi zatem o samym płynięciu wody.
Niemieckie odpowiedniki mają też nazwy dopływów i nadrzecznych miast. Wel to Welle, Grabiczek — Grabiczka, Ostróda występuje jako Osterode, Nowe Miasto Lubawskie jako Neumark w Prusach Zachodnich, Brodnica jako Strasburg, a Golub-Dobrzyń notowany jest w postaci Gollub-Dobrzyn, przy czym oba jego człony były niegdyś osobnymi miastami. Jezioro Drwęckie nosiło miano Drewenzsee.
Polski opis lokuje początek rzeki na wschodnich stokach Góry Dylewskiej, w miejscu zwanym Czarcim Jarem, na wysokości 191 m n.p.m. Tę samą lokalizację i tę samą rzędną powtarzają opisy czeski i rosyjski. Wersja niemiecka prowadzi natomiast gdzie indziej: do jeziora źródłowego Wielki Omin, oddalonego o jakieś osiem kilometrów na południowy zachód od Olsztynka, przy wsi Drwęck. Wersja ukraińska poprzestaje na ogólnym wskazaniu okolic położonych na południowy zachód od Olsztynka.
Rozbieżność dotyczy przy tym opisu, nie zaś położenia. Współrzędne podawane po obu stronach — 53°32′40,5″N i 20°11′02,5″E oraz 53,53926°N i 20,19164°E — wskazują praktycznie ten sam punkt na mapie.
Rzeka przecina Pojezierze Mazurskie oraz Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, a w podziale administracyjnym — województwa warmińsko-mazurskie i kujawsko-pomorskie.
Sam przebieg opisywany bywa dwojako. Ujęcie skrótowe mówi po prostu o kierunku południowo-zachodnim, przez zalesioną równinę. Ujęcie szczegółowe rozkłada bieg na etapy: najpierw rzeka płynie ku północnemu zachodowi, do Ostródy, potem obiera kierunek zachodni i przechodzi przez Jezioro Drwęckie w krainie mazurskich jezior, a dopiero dalej zwraca się na południe i południowy zachód. Warto odnotować, że opisy rosyjski i ukraiński podają kierunek południowo-wschodni, sprzeczny z pozostałymi.
Ujście leży pod Złotorią i prowadzi wodę do Wisły z prawej strony, na wysokości 36,6 m n.p.m. — infoboks zaokrągla tę wartość do 36 m — pod współrzędnymi 52°59′55″N i 18°41′27″E. Końcowy fragment koryta stanowi granicę między Toruniem a Złotorią; w innych opisach mowa o południowo-wschodnim skraju Torunia albo o miejscu oddalonym o dziesięć kilometrów w górę rzeki od miasta.
Sama Drwęca wyznacza ponadto południową granicę ziemi chełmińskiej — funkcja rozgraniczająca towarzyszy jej zatem nie tylko w dziejach politycznych, ale i w podziale historyczno-geograficznym.
Długość rzeki podawana jest w trzech wykluczających się wersjach. Najczęściej powtarzana to 241 km i taką wartość niosą również dane tabelaryczne oraz opis niemiecki. Wersja czeska mówi o 252 km, a rosyjska i ukraińska — zaledwie o 207 km. Rozpiętość między skrajnymi liczbami przekracza więc czterdzieści kilometrów.
Podobnie przedstawia się kwestia dorzecza. Wartość 5536 km² pojawia się w opisach polskim, niemieckim i rosyjskim; czeski zaokrągla ją do około 5500 km², ukraiński podaje natomiast 5344 km².
Zgodnie natomiast określany jest przepływ: średnia wieloletnia wynosi 26 m³/s. Sam obszar dorzecza ukształtowało zlodowacenie wistuliańskie, a ściślej jego stadium poznańskie — to ono odpowiada za polodowcowy krajobraz, przez który rzeka dziś płynie.
Zestawienie dopływów lewobrzeżnych otwiera Grabiczek, po którym następują Dylewka, Żuławka, Poburzanka i Gizela. Dalej wymieniane są Bałcyna, Elszka Lubawska oraz Sandela, a po nich Wel. Kolejny odcinek zasilają Grzybińska Struga, Żabińska Struga, Koszelewska Struga, Murawka, Płośniczanka, Martwica, Zwórznianka i Wąs. Po nich przychodzą Kiełpińska Struga, Katlewska Struga, Wólka, Linowiecka Struga, Rumiańska Struga, Truszczyńska Struga i Dębieńska Struga. Listę zamyka jedenaście nazw: Groblica, Brynica, Samionka, Pissa, Górzanka, Rypienica, Struga Dobrzyńska, Ruziec, Lubianka, Jordan, Rudnik, Struga Głogowska i Bywka.
Strona prawa jest znacznie uboższa. Składają się na nią Gramotka, Kałdunka, Iławka, Skarlanka, Struga Brodnicka, Struga Kujawska, Struga Wąbrzeska, Struga Kowalewska, Struga Rychnowska, Struga Lubicka oraz Frednowski Rów. Iławka wyróżnia się tym, że wypływa z jeziora Jeziorak.
Zestawienia bywają niespójne. W obrębie wykazu opisanego jako lewobrzeżny część pozycji — Bałcyna, Kiełpińska Struga, Katlewska Struga, Wólka, Rumiańska Struga, Truszczyńska Struga, Dębieńska Struga i Samionka — opatrzono literą oznaczającą stronę prawą, co sugeruje, że trafiły tam omyłkowo. Krótsze zestawienia obcojęzyczne ograniczają się do najważniejszych cieków: po stronie lewej wskazują Grabiczek, Gizelę, Elszkę, Wel, Brynicę, Rypienicę, Strugę Dobrzyńską, Ruziec, Lubiankę i Jordan, po prawej zaś Iławkę, Skarlankę, Strugę Brodnicką, Strugę Kujawską, Strugę Wąbrzeską, Strugę Kowalewską i Strugę Rychnowską. Wel i Grabiczek to zarazem jedyne dwa dopływy, dla których odnotowano również formy niemieckie.
Nad samą Drwęcą leżą Ostróda licząca około 32 tysiące mieszkańców, Nowe Miasto Lubawskie z dwunastoma tysiącami, Brodnica z blisko 27 tysiącami, Golub-Dobrzyń z 14,1 tysiąca oraz Toruń, największy z nich. Kolejność od źródła ku ujściu bywa w opisach obcojęzycznych odwracana, ale zestaw nazw pozostaje ten sam.
W samym dorzeczu, poza korytem, wymieniane są jeszcze Lubawa z 9,1 tysiąca mieszkańców, Lidzbark z 8,3 tysiąca — notowany także pod nazwą Lidzbark Welski — Rypin z 16,3 tysiąca, Wąbrzeźno z 13,8 tysiąca oraz Kowalewo Pomorskie liczące cztery tysiące. Do tej grupy dołącza również Iława. Toruń pojawia się w obu wykazach jednocześnie, przy czym raz przypisano mu 203 tysiące mieszkańców, a raz 208 tysięcy.
Rzekę przekraczają także mosty kolejowe, między innymi w Samborowie oraz w Tomarynach.
Kanał Elbląski, budowany w latach 1840–1856 i znany po niemiecku jako Oberländischer Kanal, łączy Drwęcę przez Miłomłyn, Ostródę i Elbląg z Zalewem Wiślanym. Połączenie wychodzi z górnego biegu rzeki.
Nazewnictwo akwenu docelowego bywa różne: opis rosyjski mówi o Zalewie Kaliningradzkim, czeski wskazuje natomiast Zatokę Gdańską i określa samą drogę wodną mianem kanału Elbląg–Ostróda. Sam fakt istnienia połączenia potwierdzają wszystkie relacje.
W latach 1815–1920 Drwęca oddzielała terytoria zaboru pruskiego od rosyjskiego, przez ponad sto lat pełniąc funkcję granicy państwowej.
W okolicach Złotorii i Lubicza rozmieszczono kilkanaście posterunków granicznych należących do obu mocarstw; część tych zabudowań przetrwała i służy dziś jako budynki mieszkalne. Główne posterunki przy drodze działały w Lubiczu Górnym po stronie rosyjskiej i w Lubiczu Dolnym po pruskiej.
Przebieg granicy Prus dodatkowo uczytelniono kordonem granicznym — wałem ziemnym obwiedzionym nasypami z obu stron.
Zakon krzyżacki wykorzystywał rzekę jako drogę przewozu płodów rolnych, runa leśnego, skór i mięsa. W przeciwnym kierunku szkuty przywoziły sól oraz stal.
Z późniejszych opisów wynika, że Drwęcą spławiano również drewno, a jej dolny bieg pozostawał żeglowny.
Od 1961 roku ochroną objęto rzekę na całej jej długości i w ten sposób powstał najdłuższy rezerwat ichtiologiczny w Polsce. Część opisów określa go mianem rezerwatu biosfery.
Dolina wchodzi ponadto do sieci Natura 2000, i to dwukrotnie: jako siedliskowy obszar Dolina Drwęcy o kodzie PLH280001 oraz — między Jajkowem a Brodnicą — jako ptasi obszar Bagienna Dolina Drwęcy, oznaczony kodem PLB040002.
W okolicach Lubicza powstało w latach sześćdziesiątych XX wieku ujęcie wody Toruń-Jedwabno, zaopatrujące około 250 tysięcy odbiorców.
W 2006 roku obiekt zmodernizowano ze środków unijnych. Chlorowanie ustąpiło wówczas ozonowaniu, dzięki czemu woda straciła nieprzyjemny smak.
Drwęca uchodzi za jeden z ładniejszych szlaków kajakowych w kraju. Spływać można od Rychnowskiej Woli, położonej osiem kilometrów poniżej źródła, aż po samo ujście do Wisły — daje to 199 kilometrów trasy.
Sam początek bywa uciążliwy, ponieważ koryto jest tam mocno zarośnięte. Warunki poprawiają się od Idzbarka, gdzie kajaki woduje się przy ujściu Grabiczka.
Trudność techniczna pozostaje niewielka, a zaplecze noclegowe i zaopatrzeniowe wzdłuż trasy jest stosunkowo dobrze rozwinięte.
Drwęca uchodzi do rzeki Wisła.
Opracowano na podstawie artykułu Drwęca w polskiej Wikipedii oraz jego odpowiedników w Wikipedii niemieckiej, czeskiej, rosyjskiej, ukraińskiej (CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane, a tam gdzie różnią się od cytowanego artykułu — wartości podane w samym artykule. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Drwęca