| Długość | 164 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 2758 km² |
| Średni przepływ | 10 m³/s (elektrownia na Zalewie Bledzewskim) |
| Uchodzi do | Warty |
Dane o podstawowych wymiarach rzeki są rozbieżne. Długość Obry podaje się jako 164 km, choć według niektórych źródeł wynosi ona 254 km. Podobnie jest z powierzchnią zlewni: obok 2758 km² spotyka się wartość 4022 km².
Przeważają przy tym wartości niższe: długość 164 km i powierzchnia zlewni 2758 km², w zaokrągleniu – 2,8 tysiąca km². Według innych danych rzeka ma 171 km długości, a jej zlewnia – 2760 km².
Niejednorodny jest również układ hydrograficzny: w górnym odcinku zlewnia Obry jest trzeciego rzędu, a w dolnym – drugiego. Średni przepływ w dolnym biegu, mierzony pod Bledzewem w latach 1956–1990, wynosi 10 m³/s. Według tych samych danych Obra łączy się z dolnym biegiem Warty pod Skwierzyną na wysokości 23 m n.p.m.
Źródła Obry znajdują się na wysokości 140 m n.p.m., a ujście do Warty – na wysokości 24 m n.p.m. (według innych danych 23 m), co daje różnicę wysokości 116 m. Spadek rzeki mieści się w przedziale od 0,10‰ do 0,59‰; podaje się też spadek dna wynoszący 0,71‰.
Średni przepływ 10,0 m³/s odnosi się do przekroju przy elektrowni na Zalewie Bledzewskim. Dla odcinka przyujściowego podaje się wartość 10,1 m³/s, spotyka się też 9,9 m³/s. Obra należy do dorzecza Odry i regionu wodnego Warty, a przy długości 164 km zajmuje 27. miejsce wśród najdłuższych rzek Polski. Rzekę opisano w 11. wydaniu „Encyclopædia Britannica”.
Źródła Obry leżą na Wysoczyźnie Kaliskiej, na terenie osady Józefów Oberski, 6,5 km na północ od Koźmina Wielkopolskiego i 2,5 km na południe od wsi Stara Obra. Ich położenie określa się także względem Jarocina: znajdują się one na południe od tego miasta.
Obszar źródłowy leży około 10 km od Jarocina; według innych opisów znajduje się on nie na południe, lecz na południowy zachód od miasta. Pobliska wieś Stara Obra w gminie Koźmin Wielkopolski (powiat krotoszyński) leży przy linii kolejowej do Jarocina; przepływa przez nią jeden ze strumieni, które dalej łączą się z Obrą. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z pierwszej połowy XV wieku, a w okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego wzmiankowano ją pod nazwą Obra.
Rzeka przepływa przez cztery jednostki fizycznogeograficzne: Nizinę Południowowielkopolską, Pojezierze Leszczyńskie, Pradolinę Warciańsko-Odrzańską oraz Pojezierze Lubuskie. Nad Obrą leży także miasto Borek Wielkopolski.
Naturalny odcinek górnego biegu jest krótki i kończy się za Jaraczewem, w miejscu połączenia z Kanałem Obry, którego początek nie leży zresztą w ciągu samej rzeki. Od źródeł aż po tak zwany Węzeł Bonikowski Obra płynie zasadniczo jako jeden ciek.
Za Jaraczewem rzeka płynie sztucznym korytem aż do Węzła Bonikowskiego. Po drodze przepływa przez Gostyń, Stankowo, Żelazno, Wieszkowo, Krzywiń i Kościan, przejmując wody ze zlewni Rowu Wyskoć (nazwę tego rowu podaje się też w brzmieniu Wysokoć).
Nazwa kanału zmienia się w Krzywiniu: powyżej miasta nazywa się on Kanałem Obry, poniżej – Kanałem Kościańskim. Jeszcze przed Krzywiniem odgałęzia się od niego boczny Kanał Wonieść, przejmujący 40% przepływu. Oba kanały łączą się ponownie mniej więcej trzy kilometry na północny zachód od wsi Gryżyna.
Do Kanału Obry uchodzi rzeka Lubieszka, a na terenie gminy Dolsk zasila go m.in. Kanał Rudawka. Odcinek od Krzywinia bywa też nazywany Kościańskim Kanałem Obry.
Węzeł Bonikowski leży trzy kilometry za Kościanem i to w nim rozdzielają się wody Obry. Część z nich płynie Kanałem Mosińskim na północ, bezpośrednio do Warty; pozostała część kieruje się na zachód, dając początek Kanałom Obrzańskim. Według jednego z opisów Kanał Mosiński to liczące 25,7 km połączenie z górnym biegiem Warty, do której dochodzi w okolicach Mosiny.
Węzeł Bonikowski jest trudno dostępny, ponieważ nie prowadzą do niego drogi dojazdowe. Kościański Kanał Obry dzieli się tu nierówno: 70% wody przejmuje Kanał Mosiński, a 30% – Południowy Kanał Obry, na którym 200 m poniżej węzła stoi jaz.
Odnoga zachodnia wkrótce dzieli się na kanały Południowy i Środkowy. Kanał Mosiński łączy się z kolei z rzeką Mogilnicą za pośrednictwem Kanału Prut, w którym woda płynie na wschód, odprowadzając wody Mogilnicy przez Kanał Mosiński do Warty. Od miejsca połączenia z Mogilnicą na zachód płynie Północny Kanał Obry.
Zanim powstała sieć kanałów, Obra w rejonie węzła płynęła w stronę połączenia z Mogilnicą, która była wówczas jej dopływem. Dlatego Kanał Północny uważa się zwykle za przedłużenie rzeki, a niekiedy nawet za jej początek. Nie tworzy on jednak z górnym biegiem Obry jednego ciągłego cieku, ponieważ w Kanale Prut woda płynie w przeciwnym kierunku.
Kanał Mosiński, skanalizowana odnoga Obry, jest kanałem melioracyjnym; zbudowano go w latach pięćdziesiątych XIX wieku. Jako jedyny z czterech Kanałów Obrzańskich biegnie na północny wschód. Uchodzi do Warty naprzeciwko Rogalinka, w pobliżu granicy z Mosiną, łącząc – za pośrednictwem Południowego Kanału Obry – zlewnie Odry i Warty. Poza Kanałem Prut zasila go kanał Olszynka, który łączy się z nim we wsi Krosinko.
Od północy dochodzi w ten rejon Mogilnica – rzeka o długości 67,3 km i powierzchni dorzecza 700 km², wypływająca z jeziora Pniewy. W dolnym biegu jej koryto rozwidla się na dwa ramiona o przeciwnych kierunkach przepływu: Kanał Prut I odprowadza na wschód, do Kanału Mosińskiego, 60% jej wód, a Północny Kanał Obry, nazywany też Obrzańskim Kanałem Północnym lub Kanałem Prut II, prowadzi wodę na zachód, ku Obrze. Zaczyna się on w pobliżu wsi Sepno i Łęki Małe.
Kanał Południowy uchodzi do jeziora Rudno, skąd jego wody płyną rzeką Obrzycą do Odry. Ze względu na ochronę Obrzycy większość wód tego kanału jest obecnie kierowana z powrotem do Obry Kanałem Dźwińskim, który uchodzi do niej w okolicach Kopanicy.
Kanały Środkowy i Północny łączą się pod Wolsztynem i wpadają do Jeziora Kopanickiego. Od tego miejsca ciek odzyskuje naturalny charakter i już jako Obra uchodzi do Warty na 90,8 kilometrze jej biegu. Na tym obszarze przebiega dział wodny drugiego rzędu, oddzielający zlewnię Warty, do której należą kanały Północny i Środkowy, od zlewni Obrzycy, do której należy Kanał Południowy.
W efekcie powstała sztuczna bifurkacja. Kanał Mosiński łączy Obrę z Wartą w okolicach Mosiny, kanały Południowy, Środkowy i Północny – z Obrzycą i Odrą, a własnym, naturalnym korytem rzeka płynie przez Jeziora Zbąszyńskie również do Warty. Według niektórych danych rzeką Obrzycą odpływa bezpośrednio do Odry 40% wód Obry; taki sam odsetek przypisuje się też bocznemu Kanałowi Wonieść.
Pod względem administracyjnym zlewnia Obry obejmuje zachodni fragment województwa wielkopolskiego, z powiatami grodziskim, wolsztyńskim i nowotomyskim, oraz środkowo-zachodnią część województwa lubuskiego wraz z powiatem międzyrzeckim.
Środkowa część Pradoliny Warciańsko-Odrzańskiej, przez którą prowadzą Kanały Obrzańskie, tworzy niewielki mezoregion fizycznogeograficzny Dolina Środkowej Obry (315.63), zwany też Łęgami Obrzańskimi; jego nazwa pochodzi od Obry. Sąsiaduje on z Pojezierzem Poznańskim na północy, Kotliną Kargowską na zachodzie i Kotliną Śremską na wschodzie, a na południu – z Równiną Kościańską i Pojezierzem Sławskim. Cały mezoregion leży w województwie wielkopolskim, na terenie gmin Czempiń, Granowo, Kamieniec, Kościan, Przemęt, Rakoniewice, Stęszew, Wielichowo i Wolsztyn.
Dolina jest zabagnionym obniżeniem porośniętym łąkami i lasami, bez wyraźnie zarysowanej formy dolinnej. W jej dnie przekopano kanały melioracyjne prowadzące wody Obry: zachodnie (Północny, Środkowy i Południowy) oraz wschodni, czyli Kanał Mosiński. Kanał Środkowy zbudowano najmniejszym kosztem, a jego najdłuższy odcinek pokrywał się z najbardziej wyżłobionym nurtem rzeki.
Rzeźba terenu w krainie Kanałów Obrzańskich powstała w epoce lodowcowej. Nasuwający się i wycofujący lądolód przemieszczał i osadzał duże ilości materiału skalnego, pozostawiając moreny denne i czołowe, które urozmaicają tutejsze równiny. Wody płynące pod lodem utworzyły rynny, w których leżą obecnie jeziora, a wody roztopowe odpływające od lodowca – szerokie pradoliny, którymi płyną dziś liczne rzeki oraz Kanały Obrzańskie.
Górna część zlewni Północnego i Środkowego Kanału Obry, w gminach Wielichowo i Kamieniec, jest terenem intensywnej gospodarki rolnej. Pola i łąki przecina gęsta sieć rowów melioracyjnych, którymi spływające z nich zanieczyszczenia obszarowe trafiają do Północnego Kanału Obry. Dalej w dół biegu w zlewni własnej cieków przeważają łąki i lasy, a grunty rolne zajmują większą powierzchnię w zlewniach dopływów: Dojcy w gminie Nowy Tomyśl, Szarki w gminach Nowy Tomyśl i Siedlec oraz Rowu Grabarskiego w gminie Siedlec. Ostatnim dopływem Północnego Kanału Obry jest Kanał Dźwiński.
Na terenie województwa wielkopolskiego rzeka przepływa przez Bruzdę Zbąszyńską i Jeziora Zbąszyńskie: Kopanickie, Wielkowiejskie, Chobienickie, Grójeckie, Nowowiejskie oraz Błędno.
Na terenie województwa lubuskiego Obra przepływa przez kilka dużych jezior: Lutol, Młyńskie, Konin, Wielkie i Rybojadło. Wraz z nimi stanowi ważny element Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. W ujęciu ogólnym Obra jest rzeką równinną, płynącą szeroką, zabagnioną doliną, w której rozdziela się na liczne odnogi i ramiona.
Jeziora Zbąszyńskie, przez które Obra przepływa w kierunku północnym, tworzą ciąg w Bruździe Zbąszyńskiej (315.44) – mezoregionie należącym do makroregionu Pojezierze Lubuskie – między Pojezierzem Łagowskim a Pojezierzem Poznańskim. Kopanickie, Wielkowiejskie, Chobienickie i Grójeckie należą administracyjnie do gminy Siedlec w powiecie wolsztyńskim, a Nowowiejskie i Zbąszyńskie (Błędno) – do gminy Zbąszyń w powiecie nowotomyskim.
Pierwsze w ciągu Jezioro Kopanickie ma 37,4 ha powierzchni, Wielkowiejskie – 78,3 ha, Chobienickie – 230,3 ha, Grójeckie – 70,5 ha, Nowowiejskie – 31,0 ha, a zamykające łańcuch Zbąszyńskie (Błędno) – 742,5 ha. Średnia głębokość czterech pierwszych wynosi od 1,8 do 2,0 m, Nowowiejskiego – 1,5 m, a Zbąszyńskiego – 3,5 m; największą głębokość maksymalną mają Zbąszyńskie (9,6 m) i Grójeckie (5,6 m). Pod względem rybackim Kopanickie, Wielkowiejskie, Chobienickie i Grójeckie to jeziora linowo-szczupakowe: płytkie, zamulone i silnie zarośnięte. Typ rybacki Nowowiejskiego nie jest zbyt wyraźnie określony – jezioro to charakterem zbliża się do typu rzecznego oraz do jezior leszczowych. Zbąszyńskie należy z kolei do typu jezior sandaczowych, czyli płytkich, o brzegach gęsto porośniętych trzciną i nieco słabiej rozwiniętych łąkach podwodnych. Na jeziorach tego ciągu prowadzi się gospodarkę rybacką.
Obra wpływa do Jeziora Chobienickiego od południowego zachodu, przesmykiem od strony Jeziora Wielkowiejskiego, a wypływa z niego na północy, przesmykiem prowadzącym do Jeziora Grójeckiego. Na podstawie badań z 2002 roku wody Chobienickiego uznano za pozaklasowe i umieszczono poza kategorią podatności na degradację. Do jeziora uchodzi też Rów Grabarski, a do Grójeckiego – rzeka Szarka.
Największe w łańcuchu jezioro nosi urzędową nazwę Zbąszyńskie; nazwy oboczne to Błędno i Jezioro Zbąszyńskie. W źródłach historycznych występuje od 1408 roku jako Blandno, następnie jako lacus Blandno (1424), a później także jako Bentschner See (1845) i Bentschener See (1919, 1944); formę Jez. Zbąszyńskie zanotowano w 1935 roku. Jezioro leży na południowo-zachodnim skraju Zbąszynia. Jest to jezioro rynnowe, wydłużone z północy na południe, o długości do 7,1 km i szerokości do 2,2 km; jego lustro wody znajduje się na wysokości 52,8 m n.p.m. Południową część jeziora tworzy poszerzone koryto Obry. Rzeka wpływa do jeziora od południa, przesmykiem od strony Jeziora Nowowiejskiego, a wypływa z jego środkowej części, płynąc najpierw około 500 m na wschód, a następnie na północ. Powierzchnia całkowitej zlewni jeziora wynosi 1290,7 km².
Lutol (niem. Naßlettelsee) to jezioro polodowcowe w gminie Trzciel w powiecie międzyrzeckim, przez które przepływa Obra; zachodnim brzegiem jeziora biegnie granica województw lubuskiego i wielkopolskiego. Jego powierzchnia wynosi według różnych danych od 135,0 do 144,0 ha (spotyka się też górną wartość 152,5 ha); jezioro ma do 2,5 km długości i do 0,8 km szerokości, a jego głębokość maksymalna sięga 8,3 m (według innego opisu największa głębia, w północnej części jeziora, wynosi 9 m). Kształtem przypomina literę X, z masywniejszymi odnogami południowymi i niewielką wyspą pośrodku. Brzegi i zlewnia są w większości zalesione, a jedyną wsią nad jeziorem jest Lutol Mokry.
Jezioro Wielkie (niem. Großer See) w gminie Trzciel to jezioro rynnowe o powierzchni 3,51 km², długości do 4,9 km i głębokości do 4 m, przez które przepływa Obra. Jego poszczególne części mają odrębne nazwy: południową, oddzieloną półwyspem o długości 1,5 km, nazywa się jeziorem Konin, a północną (również wydzieloną półwyspem) – jeziorem Rybojadło. Na jeziorze są dwie wyspy, a na stromym wzniesieniu przy wschodnim brzegu Rybojadła znajduje się grodzisko z wczesnej epoki żelaza, wtórnie użytkowane we wczesnym średniowieczu, w VIII wieku. Jezioro tworzy rezerwat przyrody „Jezioro Wielkie” o powierzchni 236,3 ha, założony w 1991 roku; jest to największy rezerwat w Pszczewskim Parku Krajobrazowym.
Brzegi Jeziora Wielkiego są częściowo niedostępne, a szuwar trzcinowy zajmuje tu około 30 ha. Akwen jest ostoją ptaków: gniazduje na nim około stu par kormoranów oraz kolonia czapli siwej licząca 30–50 par. W rezerwacie gniazdują ponadto m.in. gęgawa, krakwa, cyranka, cyraneczka i płaskonos, a występują także gągoł, trzmielojad, kania czarna i błotniak stawowy.
Pszczewski Park Krajobrazowy, utworzony 25 kwietnia 1986 roku w ówczesnym województwie gorzowskim, obejmuje obniżenie obrzańskie z jeziorami rynnowymi, ciągnące się od Trzciela do Rokitna. Park ma powierzchnię 9724,01 ha i leży na terenie gmin Pszczew, Trzciel, Przytoczna i Międzyrzecz. Jeziora w dolinie rzeki są płytkie i silnie zeutrofizowane. Źródłem zanieczyszczeń na terenie parku są wody Obry, bogate w związki biogenne, co nasila eutrofizację jezior, przez które rzeka przepływa.
Pod Bledzewem rzekę spiętrzono o mniej więcej siedem metrów, czego skutkiem jest Zalew Bledzewski o długości ponad 7 km (maksymalnie 7,5 km). Na samej zaporze pracuje elektrownia wodna.
Na terenie województwa lubuskiego Obra przyjmuje trzy główne dopływy: Czarną Wodę, Paklicę i Jeziorną.
Elektrownię wodną na Obrze wzniesiono w latach 1906–1911 w odległości 2 km na wschód od Bledzewa, w miejscu nazywanym Elektrownia (niem. Heidevorwerk), które według dokumentów gminnych jest osadą w sołectwie Bledzew. Projekt przygotowała w 1905 roku berlińska firma Havested und Contag, a inwestorem była spółka Ueberlandzentrale Birnbaum-Meseritz-Schwerin a.W.e.G.m.b.H. Pierwsze dwa hydrogeneratory uruchomiono w 1910 roku, jeszcze przed zakończeniem całej inwestycji, a oficjalne otwarcie elektrowni, wyposażonej w trzy turbiny, nastąpiło 15 maja 1911 roku.
Elektrownia działała nieprzerwanie do 2 lutego 1945 roku. Po dwóch tygodniach uruchomiono ją ponownie z pomocą niemieckiego personelu, a w marcu przekazano polskim władzom cywilnym. Obecnie pracuje jako elektrownia szczytowa zasilająca sieć ogólną i jest głównym źródłem energii elektrycznej wytwarzanej w powiecie. Ma moc 1,5 MW i wytwarza rocznie około trzech tysięcy MWh energii. Zakład jest w pełni zautomatyzowany i nadzoruje go jeden pracownik, a dawniej obsługa liczyła sześć osób.
Elektrownia Bledzew należy do najstarszych czynnych elektrowni wodnych w Polsce. W jej hali wciąż pracują hydrozespoły z 1910 roku, a na piętrze znajdują się sterownia oraz rozdzielnia średniego napięcia z oryginalnym wyposażeniem niemieckim i szwajcarskim. Od lat osiemdziesiątych XX wieku gromadzi się tu urządzenia elektryczne i aparaturę kontrolno-pomiarową z małych elektrowni należących do Zakładu Energetycznego w Gorzowie Wielkopolskim, między innymi z Gucisza, Kamiennej i Międzylesia; maszynownię wraz z tą ekspozycją udostępnia się zorganizowanym grupom, choć tylko sporadycznie. Stopień wodny Bledzew ma wartość historyczną i techniczną, a zarazem istotnie kształtuje krajobraz kulturowy.
Zalew Bledzewski, nazywany też Jeziorem Bledzewskim, powstał w wyniku spiętrzenia wody na potrzeby elektrowni. Ten zbiornik zaporowy leży w głębokiej, zalesionej dolinie rzeki; lustro wody znajduje się na wysokości 40 m n.p.m., powierzchnia wynosi 1,30 km², czyli około 130 ha, a szerokość – około 0,5 km. Zasilają go Obra i uchodząca doń z lewej strony Jeziorna, a nad jego brzegiem znajdują się ośrodek wypoczynkowy i pole namiotowe.
Do lewych dopływów Obry należą Paklica i Jeziorna, a do prawych – Dojca i Czarna Woda; według niektórych opisów należy do nich także Mogilnica. Obra przyjmuje również Szarkę oraz Letnicę, która przepływa przez Grodzisk Wielkopolski. W odróżnieniu od większości dopływów Obry, niosących wodę niskiej jakości, Czarna Woda prowadzi wodę zadowalającej jakości.
Czarna Woda ma 36,02 km długości, a powierzchnia jej zlewni wynosi 306,9 km². Wypływa z łąk koło wsi Konin, przepływa przez Jezioro Konińskie w gminie Lwówek, a dalej płynie przez piaski Sandru Nowotomyskiego – początkowo na południe, potem na zachód. Zlewnia rzeki leży w powiecie nowotomyskim, w granicach gmin Zbąszyń, Nowy Tomyśl, Miedzichowo i Lwówek. Czarna Woda uchodzi do Obry w rejonie Trzciela, na 75,4 kilometrze jej biegu, na wysokości 50 m n.p.m. Sama zasilana jest przez dopływ z Lwówka, Bobrówkę i Strugę Bolewicką.
Paklica, płynąca przez Pojezierze Lubuskie, ma 28,5 km długości i zlewnię o powierzchni 262,5 km²; jej spadek wynosi 0,74‰, a średni przepływ w Międzyrzeczu – 0,95 m³/s. Początek rzeki nie jest jednoznacznie ustalony. Paklica uchodzi do Obry w centrum Międzyrzecza, nieopodal zamku, na wysokości 45,6 m n.p.m. Legenda „Dwie rzeki” wywodzi jej nazwę od imienia słowiańskiej kapłanki Pakli; razem z inną kapłanką, noszącą imię Obra, miała ona sprawować pieczę nad posągiem Świętowita, stojącym tam, gdzie dziś leży Międzyrzecz.
Jeziorna, zwana także Pieskim Potokiem, Pieskim Strumykiem lub Kanałem, ma 27,91 km długości. Wypływa z jeziora Buszenko na Pojezierzu Łagowskim, płynie przez tereny leśne i uchodzi koło Bledzewa do Zalewu Bledzewskiego. Rzeka łączy zalew z grupą Jezior Kurskich, do której należą Chycina, Długie i Kurskie.
W dolnym biegu rzeka przepływa przez Kościan, Zbąszyń, Trzciel, Międzyrzecz i Skwierzynę. Nad Obrą leżą także Krzywiń (niem. Kriewen), Bledzew i Kargowa. Ujście znajduje się przy Skwierzynie (niem. Schwerin an der Warthe), a według niektórych opisów – w samym mieście.
Po niemiecku Kościan nosi nazwę Kosten, Zbąszyń – Bentschen, Trzciel – Tirschtiegel, a Międzyrzecz – Meseritz; niemieckie nazwy Jarocina i Mosiny to Jarotschin i Moschin. W nazewnictwie niemieckim Paklica występuje jako Packlitz, a Mogilnica – jako Pruth.
W okresie międzywojennym granica niemiecko-polska biegła z grubsza wzdłuż łańcucha jezior w środkowym biegu Obry.
W lasach koło Skwierzyny Nadleśnictwo Skwierzyna wytyczyło 15-kilometrową leśną ścieżkę dydaktyczną „Szlakiem bobrów” – trasę pieszo-rowerową, która prowadzi m.in. wzdłuż brzegów Obry. Rozmieszczono na niej tablice edukacyjne z wizerunkiem bobra; po drodze można zobaczyć żeremia w zakolach rzeki i inne ślady bytowania tych zwierząt, a niekiedy także same bobry.
W pobliżu drogi Skwierzyna – Gorzów Wielkopolski leży stary, zniszczony cmentarz ewangelicki, na którym chowano członków rodziny młynarza, a po przeciwnej stronie szosy – ruiny należącego do niego młyna wodnego. Miejsce to nosiło nazwę Obra Mühle lub Obramühle. Dalej ścieżka biegnie lewym brzegiem Obry; na trasie znajdują się pozostałości obozu budowniczych grupy warownej „Ludendorff”, a w pobliżu ruin samej grupy warownej trasa przechodzi przez most.
Nad Obrą rośnie kilka gatunków storczyków. W okolicy rzeki rosną też rosiczki, turzyca bagienna, widłaki, wawrzynek i lilia złotogłów, a także ponad dwieście gatunków mchów i podobnie wiele gatunków grzybów. Wzdłuż rzeki rosną miejscami dęby, buki i sosna zwyczajna.
Okolice rzeki zamieszkuje ponad sto pięćdziesiąt gatunków ptaków. Do ważnych gatunków należą tu m.in. bielik, rybołów, orzeł przedni, nurogęś, puchacz, bocian czarny, dzięcioł czarny i derkacz. W wodach rzeki żyje też żółw błotny.
Ssaków jest tu ponad czterdzieści gatunków, w tym bóbr, wydra, jelenie, borsuki, zając i dzik. Z ryb występują w Obrze sum, pstrąg potokowy, lipień, troć jeziorowa, sieja, brzana i łosoś.
Szlak ma stopień trudności ZWA, czyli jest bardzo łatwy, a stopień uciążliwości U2, miejscami U4: trasa jest nieco uciążliwa, a na niektórych odcinkach uciążliwa. Sieć Kanałów Obrzańskich umożliwia przy tym przepłynięcie z Warty aż do Odry.
Obra wraz z łańcuchem Jezior Zbąszyńskich, Kanałami Obrzańskimi i dopływami w obrębie Łęgów Obrzańskich nadaje się do turystyki kajakowej na długości około dwustu kilometrów. Największą popularnością cieszy się odcinek z Trzciela przez Międzyrzecz do Skwierzyny.
Według innych opisów spływy zaczyna się zwykle w Zbąszyniu, skąd trasa prowadzi przez tereny dzikie i wiejskie. Poza kilkoma miejscami, w których przeszkodą bywają powalone drzewa, spływ nie jest szczególnie trudny, a Obra uchodzi za rzekę bezpieczną dla początkujących.
Trasa spływu prowadzi m.in. przez jeziora Lutol i Zbąszyńskie. Jezioro Zbąszyńskie służy też rekreacji i sportom wodnym: nadaje się do żeglowania, a w sezonie odwiedza je około 25 tysięcy osób. W Zbąszyniu działa plaża miejska z kąpieliskiem, kempingiem i wypożyczalnią sprzętu pływającego. Środkowy Kanał Obry w powiecie kościańskim nie nadaje się natomiast do spływów kajakowych: miejscami jest mocno zarośnięty trzciną, zaszlamiony i porośnięty roślinnością wodną.
Szlaki kajakowe wyznaczono także na dopływach Obry. Kajakami można pływać dolnym biegiem Jeziornej, a na Paklicy trasa liczy łącznie 29 km i składa się z dwóch odcinków: Lubrzańskiego Szlaku Kajakowego z Lubrzy do Gościkowa (15 km), zaliczanego do łatwych (ZWB), oraz odcinka z Gościkowa do Skoków koło Międzyrzecza (14 km), o średniej trudności (ZWC).
Z północną częścią rzeki, w pobliżu Bledzewa, wiąże się lokalne podanie. Dotyczy ono jeziora Czapliniec, w którym miała żyć ryba niezwykłych rozmiarów.
Według rozpowszechnionej wersji przekazu jej wielkość wynika z wieku: to stary okaz, który z latami urósł do gigantycznych rozmiarów. Inne wersje mówią o potworze. Krążą też opowieści, według których ryba miała pożerać kaczki, łabędzie, a nawet małe psy.
Obra uchodzi do Warty.
Opracowano na podstawie artykułu Obra (rzeka) w polskiej Wikipedii oraz odpowiadających mu artykułów w Wikipedii niemieckiej, angielskiej, czeskiej, rosyjskiej, ukraińskiej, litewskiej; wykorzystano także artykuły: Dolina Środkowej Obry, Kanały Obrzańskie, Węzeł Bonikowski, Kanał Mosiński, Mogilnica (dopływ Kanału Prut), Jeziora Zbąszyńskie, Zbąszyńskie, Jezioro Chobienickie, Lutol (jezioro), Jezioro Wielkie (Bruzda Zbąszyńska), Pszczewski Park Krajobrazowy, Elektrownia (województwo lubuskie), Zalew Bledzewski, Czarna Woda (dopływ Obry), Paklica, Jeziorna (dopływ Obry), Letnica (river) (Wikipedia w wersji angielskiej), Stara Obra, Leśna ścieżka dydaktyczna „Szlakiem bobrów” (licencja CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane, a tam, gdzie różnią się od cytowanego artykułu, wartości podane w samym artykule. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Obra